Niet beschikbaar!
Zwarte mannen, soms vrouwen, die al dan niet naakt met een vis op hun hoofd en een banaan in de mond wezenloos in de cameralens staren.
Meestal met een kartonnen bord voor de borst, waarop de idiootste teksten staan gekalkt in een geheel eigen jargon: 'Yes, I am a kinky tosser' of : 'I need to be in sing sing'. Hoe krijg je iemand zo gek? Welkom in de wereld van scambaiting. Een scambaiter (vrij vertaald: 'oplichtingsaas' of 'fraudevisser') is iemand die een oplichter (scammer) op internet zo lang mogelijk aan het lijntje houdt. Hij doet zich voor als potentieel slachtoffer, maar neemt de scammer, vaak actief vanuit Afrika, Rusland of Azië, op zijn beurt volledig in de maling. Het idee erachter: zolang hij met mij bezig is, kan hij een echt slachtoffer niet pakken.
De vaak hilarische e-mailuitwisselingen kunnen soms weken tot maanden in beslag nemen en worden gepubliceerd op websites die meestal het getal 419 in zich hebben, refererend aan het Nigeriaanse strafrechtartikel over fraude.
Of de mailsessies en de foto's allemaal authentiek zijn, valt onmogelijk te achterhalen. Maar op internet wemelt het van de scambaits en interviews met scambaiters.
Zo liet de Amerikaanse zender Fox News uitgebreid zien hoe Anthony De Santo, oprichter van de website The Scambaiter, te werk gaat. Hij vertelt hoe je een oplichter aan het lijntje kunt houden, met een zo geloofwaardig mogelijk verhaal (de 'bait'). Ondernemer Alexander Vidakovic (41) uit Beverwijk begon er een jaar of vijf geleden mee. Aanvankelijk uit pure noodzaak. Vidakovic heeft een website waarop particulieren spullen te koop kunnen aanbieden, een soort Marktplaats. ,,Maar mijn adverteerders werden voortdurend lastiggevallen door scammers. Dat schrok hen af, dus was het slecht voor mijn bedrijf. Daarom besloot ik de oplichters te gaan bezighouden, zodat ze mijn klanten met rust zouden laten", zegt Vidakovic.
Privé-detective Frank Engelsman van Ulstrascan, gespecialiseerd in internetfraude, maakt geregeld gebruik van scambaiters. Niet alleen de lolbroeken die zwendelaars hun tijd laten verdoen, maar ook handige jongens die nuttige informatie ontfutselen aan criminelen. En zelfs 'hacktivisten' (hacker en activist) die daadwerkelijk inbreken in computers van internetcriminelen en met de gevonden data potentiële slachtoffers waarschuwen. Engelsman erkent dat de opsporingsdiensten veel baat zouden kunnen hebben bij hun werk. Maar scambaiters vertrouwen politie en justitie voor geen cent. Engelsman: ,,Ze zijn tamelijk paranoïde. De interne regels zijn streng: één misstap en je wordt uit de community gegooid. Het is een cult-groep, en die doet per definitie geen zaken met de overheid."
Een Engelstalige scambaiter, die werkt onder het pseudoniem Father Frank, bevestigt dat. Hoewel er wereldwijd zich tienduizenden mee bezighouden, is scambaiting volgens hem een zeer verborgen activiteit. "Typerend is dat je medescambaiters nooit persoonlijk leert kennen. Hun sites zijn ook heel voorzichtig met registreren."
Volgens Father Frank (hij koos die naam, omdat hij merkte dat de identiteit van een kerkelijke figuur veel oplichters aantrok) hebben veel scambaiters zich ontwikkeld tot (soms full-time) onderzoekers naar internetoplichting en zijn ze dagelijks bezig dit soort criminaliteit te bestrijden. ,,De websites vormen een enorme database met informatie over oplichters en een zeer effectieve manier om ze te bevechten", stelt Father Frank.
Waardevolle informatie ook voor de opsporingsdiensten, zou je zeggen. Maar die zijn ook niet dol op scambaiters. Ron Looije van het Nationale Politie Instituut (NPI) erkent dat het moeilijk ligt. ,,Het proces van opsporing moet je zuiver houden. Als een burger op internet iets vindt en daarmee naar de politie gaat, is dat okay. Maar die informatie moet wel houvast bieden om op door te rechercheren. Want wat in een proces verbaal staat, moet rechtsgeldig zijn'', schetst Looije de spagaat waarin de opsporingsdiensten zitten.
Frank Engelsman denkt dat het dieper ligt. ,,De politiek voelt zich overvallen. Scambaiters zijn een niet te controleren groep en daar houden politici niet van. Ik denk dat het moment niet ver is dat scambaiters officieel worden bestempeld als staatsgevaarlijk. Een jaar, misschien anderhalf", schat Engelsman. Volgens hem zijn er zelfs dwarsverbanden tussen scambaiters en WikiLieaks, die door velen in de VS als terroristische organisatie wordt gezien.
Jeroen Recourt, lid van de Tweede Kamercommissie voor Veiligheid en Justitie namens de PvdA, denkt dat het wel zal loslopen. ,,Ja, er is een teneur om sneller de sticker terreurorganisatie op te plakken. Maar in het geval van scambaiters zie ik de link met terreur niet zo."
Father Frank is niet bang. Hij stelt dat scambaiters terreur juist tegengaan. "Veel scam-organisaties in Afrika zijn verbonden met extremistische clubs, zeker in Nigeria. In die zin helpen scambaiters met hun activiteiten deze organisaties alleen maar te ontwrichten."
© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
