GRONINGEN - Eén op de vier Nederlanders zit voor zijn dagelijkse boodschappen vast aan één super. Voor veel huishoudens is dat Albert Heijn: op loopafstand - hemelsbreed een kilometer - is geen alternatief in de buurt.
In Den Haag en Groningen is AH voor respectievelijk 75 en 63 procent van de inwoners de dichtstbijzijnde super. Ook Jumbo en C1000 hebben veel lokale monopolieposities. Dit blijkt uit een wetenschappelijke studie die gisteren verscheen in het economenvakblad ESB. Onderzoeker Dirk Stelder van de Rijksuniversiteit Groningen pleit ervoor dat gemeenten ingrijpen om lokale winkelmonopolies te ontmantelen. Ze zouden de vestiging of overnames van supermarkten moeten kunnen verbieden. Een mogelijkheid is locaties te veilen, net als de staat dit doet bij tankstations langs de snelwegen.
Het onderzoek in ESB werd verricht naar aanleiding van monopolieklachten tegen Albert Heijn, die vorig jaar binnenkwamen bij de concurrentiewaakhond NMA. AH is voor 36 procent van de bevolking de dichtstbijzijnde super.
Stelder vindt dat de gemeenten deze 'ruimtelijke monopolievorming op lokaal niveau' moeten kunnen bewaken. In reactie daarop zegt Albert Heijn dat die controle een taak is van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa).
Ook René Roorda, directeur van brancheorganisatie CBL van de supers, vindt dat de NMa deze monopolietoetsing landelijk moet uitvoeren. "De NMa heeft al een aantal keren ingegrepen, bijvoorbeeld door te verplichten dat winkels van Laurus doorverkocht moesten worden." De gemeenten kunnen volgens hem 'niet objectief' naar het winkelbeeld kijken.
Henk van den Broek, directeur van Dirk van den Broek, vindt dat gemeenten 'wel wat vaker hun invloed kunnen aanwenden om te voorkomen dat de hele stad blauw kleurt'. "Het zijn de projectontwikkelaars die bepalen welke winkels er in winkelcentra komen. Daar kan een gemeente invloed op uitoefenen." Maar ook hij voelt niets voor quota's of veilingen. "Een locatieveiling drijft alleen de prijzen op, en dat betaalt de consument."
In de praktijk kan concurrentiewaakhond NMa maar beperkt iets doen aan supermarktmonopolies. Zodra AH een keten overneemt, bekijkt de autoriteit of er lokaal machtsposities ontstaan. De norm is dat er binnen een kwartier autorijden een concurrent moet overblijven. Zo niet, dan dient AH een overgenomen winkel weer af te stoten. Maar als de winkelketen gewoon een nieuw filiaal opent, kan de NMa niets uitrichten. Dat geldt ook wanneer het landelijk marktaandeel van het concern autonoom groeit. Dan kan de NMa pas optreden als AH misbruik maakt van zijn macht. Het marktaandeel bedraagt nu zo'n 33 procent. De NMa beschouwt een marktaandeel van 40 procent als een 'economische machtspositie'.
© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
Sorteer reacties
