Voor het gebouw van de EuropeseCommissie in Brussel vullen melkveehouders een zwembad met melk. Boeren in heel Europa loosden gisteren melk als protest tegen de lage handelsprijzen. foto Thierry Charlier/AP
DEN HAAG – De crisis baart Albert Jan Maat, voorzitter van LTO Nederland grote zorgen.Want ondernemers - boeren en tuinders in het bijzonder - worden onevenredig hard geraakt. „De meeste Nederlanders gaan er volgend jaar 0,25 procent in koopkracht op achteruit.
Maar zelfstandige ondernemers hebben te maken met inkomstendalingen van vele tientallen procenten. Meer dan de helft van de boeren en tuinders heeft op dit moment nauwelijks of geen inkomsten meer en teert in op het eigen vermogen.” Zelfstandige ondernemers zijn volgens Maat ‘het hart van de economie’. „Zelfs als ze een jaar nauwelijks of geen inkomen uit hun bedrijf halen, werken ze keihard door om de zaak draaiende te houden.
Maar ze moeten wel gemotiveerd blijven.” Het kabinet kan daaraan bijdragen. „Dat gebeurt al door de kredietverlening voor de export op peil te houden, de zelfstandigenaftrek voort te zetten en verliezen over meer jaren fiscaal te verrekenen. Maar tegelijkertijd moet er alles aan worden gedaan om te voorkomen dat ondernemers op andere gebieden met extra lasten worden opgezadeld.” Hij noemt als voorbeeld de plannen om boeren meer te laten meebetalen aan de destructie van dode dieren. „Het is onverantwoord om ondernemers die het nu al zo moeilijk hebben met nog hogere lasten op te zadelen. Dat trekken ze gewoonweg niet meer. De overheid moet zich realiseren dat de land- en tuinbouw nog altijd de grootste exportsector van het land is.” Een andere bron van zorg is de invulling van de Natura 2000 gebieden. Maat vreest dat strenge milieueisen de ontwikkeling van de boerenbedrijven in de weg komen te staan.
In plaats van boeren op te zadelen met allerlei belemmeringen, zouden ze juist meer moeten worden ingeschakeld bij natuurbeheer. De problemen van de melkveesector gaan Maat aan het hart. Uit protest tegen de extreem lage melkprijs reden Europese boeren gisteren opnieuw miljoenen liters melk uit over hun akkers. Door overproductie en het inzakken van de vraag op de wereldmarkt krijgen boeren amper nog twintig cent per liter geproduceerde melk, terwijl de kostprijs tussen de 35 en 40 cent ligt.
Maar Maat gelooft niet dat de rebellerende melkveehouders er in zullen slagen de liberalisering van het Europese landbouwbeleid terug te draaien. En de gekozen methode, het uitrijden van melk over akkers, wijst hij af. „Het uitrijden van melk over akkers, vind ik afschuwelijk. Het is niet goed voor de beeldvorming om een waardevol product als melk zomaar weg te gooien”, aldus Maat. De Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) en de Dutch Dairyman Board (DDB) pleiten voor vergaande aanpassing van het Europese zuivelbeleid. Maat: „Zij willen terug naar de tijd dat de EU nog minimumprijzen vaststelde en hoge invoertarieven op buitenlandse zuivelproducten had. Maar er is nu eenmaal gekozen voor liberalisering van de landbouw. Dat kun je niet meer terugdraaien.” Volgens Maat zou prijssteun in de vorm van verdere beperking van de productie nadelig uitpakken voor Nederlandse boeren, die zestig procent van hun melk exporteren.
Hij ziet meer heil in het versterken van het ondernemerschap van de melkveehouders en het verlagen van de kostprijs. „Als het melkquotum verdwijnt, scheelt dat 5 tot 5,5 cent kosten per liter.” Dat quotum bepaalt hoeveel melk de boeren maximaal mogen produceren Sieta van Keimpema van de Dutch Dairyman Board weerspreekt de kritiek van Maat op de acties van de boeren. „We krijgen waardeloze prijzen voor ons waardevolle product. Door het over de akkers uit te rijden, doet de melk tenminste dienst als meststof en tegelijkertijd voorkomen we dat er te veel melk op de markt komt.”
