NPS-medewerkers Yfke Nijland en Suzanne Hendriks hebben tijdens onderzoek voor de tv-serie De Oorlog ontdekt wie de auteur was van een oorlogsdagboek, dat begint waar Anne Frank - na haar arrestatie - ophield.
Klaartje de Zwarte-Walvisch (1911 – 1943) begon haar dagboek op 22 maart 1943, de dag dat ze met haar man Joseph door Nederlandse 'jodenjagers' van huis werd gehaald in in Amsterdam. De laatste dag dat ze schreef was 4 juli 1943, haar dag van aankomst in Westerbork. Een week later werd ze naar Sobibor getransporteerd en daar op 16 juli vermoord. Ook haar man overleefde de oorlog niet: hij stierf op 31 maart 1944, 'ergens in Polen'.Eindredacteur Ad van Liempt van De Oorlog maakte de vondst zondag bekend tijdens een bijeenkomst in de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam. Jet Bussemaker, staatssecretaris van VWS, kreeg het eerste exemplaar van Alles ging aan flarden, de titel waaronder het dagboek is verschenen bij uitgeverij Balans. Klaartje de Zwarte beschreef de wanhoop onder de opgepakte Joden in de overvolle Hollandsche Schouwburg en het transport naar kamp Vught waar zelfs stokoude, doodzieke mensen naar toe moesten. In het kamp spuwde ze haar gal op papier over de gruwelijke terreur. Met als hartverscheurend dieptepunt de kindertransporten die op 5 en 6 juni vanuit Vught naar Westerbork gingen. Dergelijke gedetailleerde getuigenissen zijn volgens Van Liempt zeldzaam. Hij noemde het dagboek van grote waarde door haar directe en rauwe stijl: "Het is een woedend dagboek, van een woedende vrouw." De tekst – één kladblok en drie schoolschriften – werd in 2003 afgeleverd bij het Joods Historisch Museum door Miep Koenig-De Zwarte. De papieren erfde ze van haar vader Salomon de Zwarte. Ze had geen idee dat het om het dagboek van haar tante ging. Salomon, getrouwd met een niet-joodse, had zijn schoonzuster in Westerbork op de trein gezet en haar dagboeken bewaard. Over de identiteit van de schrijfster had hij echter nooit met zijn dochter gepraat. Na acht maanden vergeefs lezen en herlezen van de anonieme tekst, kregen de NPS-onderzoekers een gouden ingeving. Op 15 juni schreef Klaartje dat het de verjaardag van haar zusje was. Met de moed der wanhoop gingen Nijland en Hendriks op de website Digitaal Monument – een site met Holocaust-slachtoffers - op zoek naar alle joodse vrouwen die waren geboren op 15 juni. Els van der Meer van Herinneringscentrum Kamp Vught kwam ongeveer tegelijkertijd tot de conclusie dat het om Rachel Walvisch moest gaan, die een zuster Klaartje had. Staatssecretaris Bussemaker maakte bekend dat ze in 2010 extra investeert in de actie 'Niet Weggooien'. In het voorjaar rijdt er een Bevrijdingtrein door het land die onder de aandacht brengt dat er misschien nog veel meer oorlogsmateriaal zoals dat van Klaartje is dat bewaard moet blijven. Zij schreef in haar dagboek: 'Ik hoop vurig dat alles wat ik hierin heb geschreven nog eens de buitenwereld zal bereiken.'
Haar wens ligt nu in de winkel.
Alles ging aan flarden, Het oorlogsdagboek van Klaartje de Zwarte-Walvisch, uitgeverij Balans, prijs 17,95 euro
Sorteer reacties
