Een gelukkige D. Hooijer, pseudoniem voor Kitty Ruys. foto Olaf Kraak/ANP
AMSTERDAM - Een zeer verrassende én verraste winnares van de Libris Literatuur Prijs was gisteravond in het Amstel Hotel in Amsterdam de schrijfster D. Hooijer.
Zij kreeg de prijs, 50.000 euro groot, voor haar verhalenbundel Sleur is een roofdier. De laatste keer dat een vrouw de prijs won was in 1994, toen Frida Vogels werd bekroond. En het is voor het eerst in de geschiedenis dat de prestigieuze prijs naar een verhalenbundel ging. D. Hooijer is het pseudoniem, waaronder Kitty Ruys (1939) publiceert sinds ze met het schrijven van korte verhalen begon."Hooijer heeft alle registers van het vertellen opengetrokken", aldus de jury over Sleur is een roofdier. "Dat leverde negen ongewone, fascinerende verhalen op, waarin niets vaststaat, afgerond of eenduidig is. In die verhalen heeft zij een delicaat evenwicht weten te vinden tussen vertelling en vertelwijze, tussen inhoud en vorm." De jury had het over een voortreffelijk stilist, die de lezer zowel op zijn gevoel als verstand aanspreekt. "Hooijer slaagt erin te verrassen, te ontroeren en te doen lachen."
In Sleur is een roofdier levert Hooijer, volgens de jury, 'op inventieve wijze even curieuze als fascinerende antwoorden' op vragen als: 'Wat doe je als je vrouw nog altijd contact blijkt te hebben met haar ex-man en als die bovendien om raad komt vragen, omdat hij niet klaarkomt bij zijn nieuwe vriendin?' Of, nog een andere vraag: 'Hoe ga je om met een kind uit een asielzoekerscentrum dat lijdt aan heimwee en bang is te groeien?'
D. Hooijer is een laatbloeier die pas, toen ze de zestig al was gepasseerd, serieus begon met het schrijven van verhalen. Voorheen stuurde ze jarenlang gedichten op naar uitgeverijen en literaire tijdschriften, die onveranderlijk werden geretourneerd. Ze debuteerde uiteindelijk in 2001 met de verhalenbundel Kruik en kling, in 2004 gevolgd door de bundel Zuidwester meningen. Toen ze lovende recensies begon te ontvangen, werd ze daar naar eigen woorden bijna depressief van. Ze dacht lange tijd dat ze 'een flop' was.
In Sleur is een roofdier voert D. Hooijer personages op uit de werelden van gezondheidszorg, toneel, circus, criminaliteit en bordeel. "Hun handelingen en overwegingen doen doorgaans nogal buitenissig aan", zo constateerde de jury. "Om greep op de werkelijkheid te houden, klimt een alcoholist zo hoog mogelijk in een boom. Bij het afscheid nemen van zijn gezin spreekt een man teksten in in lege potjes. In het universum van Sleur is een roofdier heerst geen logica."
Aan karakteropbouw in de traditionele zin doet de auteur niet, aldus het juryrapport, en ze heeft ook geen boodschap aan interpunctie. Voor haar beschrijvingen gebruikt ze 'veelal korte zinnen die net niet soepel in elkaar overlopen'. Maar de jury vond ook: "Hooijer is erin geslaagd een geheel eigen stijl te ontwikkelen, die prikkelt, verbaast en niet zelden op de lachspieren werkt."
De overige genomineerden waren dit jaar Jeroen Brouwers met Datumloze dagen, Marjolein Februari met De literaire kring, Louise O. Fresco met De utopisten, Koen Peeters met Grote Europese Roman en Marc Legendre met Verder. Met de nominatie van Verder had de jury van de Libris Prijs een andere primeur. Verder was in ons land de eerste 'grafische roman' die voor een literaire prijs in aanmerking kwam.
