BUENOS AIRES - Honderden Argentijnen werden gemarteld in de kelder van het grote huis waar officier Rubén Jacinto Chamorro met zijn gezin woonde.
Op de zolder van de woning op het terrein van de Escuela Mecánica de la Armada (Esma) – het opleidingsinstituut van de marine - in Buenos Aires, lagen gevangenen zij aan zij geketend. De marineschool van waaruit Transavia-piloot Julio P. de 'vluchten des doods' zou hebben uitgevoerd, geldt in Argentinië als het symbool van de kwaadaardigheid van de militaire dictatuur (1976- 1983). Op 18 november begint de rechtszaak tegen de ex-militairen die er werkten.Hoewel er vanwege het clandestiene karakter van de Esma alleen schattingen bestaan, veronderstelt men dat zo'n 5000 Argentijnen hun bezoek aan het instituut niet hebben overleefd. Er zijn nog geen 200 overlevenden.
Sommige slachtoffers stierven ter plaatse en werden op het voetbalveld van het terrein verbrand. De meesten werden 'overgeplaatst', zoals in de archieven keurig achter hun naam staat. Zij zijn uit een vliegtuig gegooid boven de Atlantische Oceaan.
Argentijnse media hebben gemeld dat de naam van Transaviapiloot Julio P. op de lijst staat van 148 verdachten van onderzoeksrechter Sergio Torres. Van de 63 verdachten die zijn aangeklaagd, zitten er 59 vast. Vanwege het grote aantal slachtoffers en daders is de Esma-rechtszaak opgedeeld in stukken. Eerst komt onder meer de ontvoering aan de orde van familieleden van de Dwaze Moeders. Vanwege de symbolische lading hebben mensenrechtenactivisten het Esma-complex van de sloop gered. In oktober 2007 ging de Esma open als museum. Door getuigenverklaringen en onderzoek zijn veel details bekend over het functioneren van de Esma. "We weten veel, maar we hebben nog veel meer vragen", zegt Andrés Centrane, één van de gidsen.
Zo vraagt hij zich af of de kinderen van directeur Chamorro nooit iets hebben gemerkt van de gruwelen die zich op minder dan vijftig meter van hun bed afspeelden. Het moet haast wel. Een vriendinnetje van een van Chamorro's dochters vertelde later tijdens een verjaarspartijtje gezien te hebben dat geblinddoekte gevangenen het gebouw in werden geleid.
Eén van de mannen die als hoofdverantwoordelijke voor de Esma wordt beschouwd, is ex-admiraal Eduardo Massera. Op basis van getuigenverklaringen vermoeden onderzoekers dat de ontvoeringen al vóór de militaire coup zijn begonnen, met de Esma als epicentrum. Massera wilde bewijzen Argentinië te kunnen 'reinigen' van linkse invloeden, om aanspraak te kunnen maken op het presidentschap. Centrane: "De werkwijze hier was systematisch. Bezittingen van gevangenen werden stelselmatig geroofd, hun huizen verkocht; en ze probeerden hier mensen echt te veranderen." Lukte dat laatste niet, dan moest 'de vijand' verdwijnen. De 'vluchten des doods' waren daartoe een beproefd middel.
