Een pro-Palestijnse demonstratie in Amsterdam. foto Olaf Kraak/ANP
'Israël heeft geen vrienden, behalve Holland', zei de Israëlische premier Golda Meir kort na de Zesdaagse Oorlog in 1967. Er waren in die tijd weinig landen die zo unaniem achter de Joodse staat stonden.
Mensen reden massaal rond met 'Wij staan achter Israël'-stickers op hun auto.De onvoorwaardelijke steun van eind jaren zestig is later wel afgenomen maar nooit helemaal verdwenen. Bij de viering van de zestigste verjaardag van Israël sprak Kamervoorzitter Verbeet nog over 'speciale affectie' en vice-premier Rouvoet over een 'warme relatie met uitzonderlijke banden'.
De sympathie laat zich verklaren door verschillende factoren. Veelgehoord argument is het schuldgevoel over het lot van Nederlandse joden in de Tweede Wereldoorlog. Professor Fred Grünfeld, die onderzoek deed naar het imago van Israël in Nederland, stoort zich aan alle verwijzingen naar de Tweede Wereldoorlog. "Het vermeende schuldgevoel wordt altijd gebruikt door mensen die vinden dat Israël te veel verdedigd wordt. Ze zullen wel last hebben van hun schuldgevoel, hoor je dan. Aan de andere kant krijgen mensen die kritiek uiten op Israël al snel te horen dat ze antisemiet zijn. Iedereen die termen als 'genocide' en 'concentratiekampen' gebruikt is bewust kwalijk bezig. Dit zijn onvergelijkbare grootheden."
"Beide partijen goochelen met de feiten. Delen van dezelfde akkoorden worden verdraaid en uitgelicht om het eigen gelijk te onderstrepen. Beide kanten vervallen in sloganeske uitspraken."
Een andere verklaring voor de Nederlandse steun is de sympathie in christelijke kringen voor het 'Heilige land'. "De groep die de bijbel als politieke handleiding neemt (zoals Christenen voor Israël, ChristenUnie en SGP) is niet zo groot maar wel invloedrijk", zegt Midden-Oostenspecialist Bertus Hendriks. "Maar wie meent dat een heilig boek een argument kan zijn voor politieke aanspraken, heeft een probleem als tegenover hem iemand komt te staan die met een ander heilig boek tot een andere conclusie komt. In de Koran staat immers dat Jeruzalem de op twee na heiligste plaats is voor moslims. Waarom zou zijn heilige boek minder belangrijk zijn dan het jouwe?"
Ook van belang, volgens Hendriks, is de effectieve propaganda van Israël en onze affiniteit met de joodse cultuur. "Israël beheerst als geen ander de kunst van de public relations. Zij hebben woordvoerders die perfect Engels spreken. Palestijnen kunnen wij niet verstaan en we begrijpen hun vormen van verdriet niet. Het verdriet van een Palestijn die na de dood van een familielid luid staat te schreeuwen en om Allah roept, staat verder van ons af. Het is niet wat wij gewend zijn."
Grünfeld deed onderzoek naar het Nederlands buitenlands beleid ten opzichte van Israël in de afgelopen zestig jaar. "Opvallend is dat de steun altijd groot was, ongeacht de politieke kleur van de minister van Buitenlandse Zaken. Nederland heeft een positieve grondhouding ten opzichte van Israël. De Israëlische oud-ambassadeur in Nederland, Bavly, zei het ooit zo: "Als Israël iets verkeerd doet, zegt een Brit of Fransman: 'Zie je wel?' Als Israël iets goeds doet, zal een Nederlander roepen: 'Zie je wel?'"
Toch begrijpt Hendriks niet waarom de regering zoveel moeite heeft om het geweld van Israël 'disproportioneel' te noemen. "Verhagen en Balkenende zijn roomser dan de paus. De volgzaamheid ten opzichte van het Amerikaanse (pro-Israël, red.) beleid is ongekend groot. Dat zag je ook bij de Irak-oorlog."
De steun voor Israël is nu tot een minimum gedaald. Overal vinden pro-Palestijnse demonstraties plaats, waarin moslims zich opvallend hard laten horen. Ook dat is niets nieuws, volgens Grünfeld. "De meerderheid van de moslims hier is voor een seculiere staat en voelt niets voor Hamas. Zij schreeuwen alleen niet zo hard."
Sorteer reacties
