Nieuwe trend: de klimaatvluchteling

Tekstgrootte

De baas van de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, ziet het aantal vluchtelingen groeien. In 2007 steeg het aantal mensen dat uit hun land verjaagd wordt wereldwijd met 2,5 miljoen tot 11,4 miljoen. Het aantal wereldburgers dat binnen de eigen landsgrenzen op de vlucht sloeg nam toe met 1,6 miljoen tot 26 miljoen mensen. Aantallen waarin voor het eerst sinds jaren weer een stijgende lijn zit.

Volgens Gutteres zal de wereld zich moeten instellen op toenemende aantallen mensen die in beweging zijn. De wereld heeft te maken met een scala aan problemen die ertoe leiden dat in de toekomst nog meer mensen huis en haard zullen verlaten. Mensen die zich bedreigd voelen door gewapende conflicten, door hun overheid, door andere groepen in de samenleving en door de natuur, met klimaatverandering en de gevolgen daarvan als voornaamste onderdeel.

Gutteres: "De klimaatverandering is één van de voornaamste oorzaken waardoor mensen op de vlucht slaan. Direct, door het effect op de leefomgeving, maar ook indirect. Klimaatverandering kan zorgen voor extreme armoede en conflicten. De problemen stapelen zich op. Ze worden intensiever en zijn onderling verweven. Dat leidt tot een stijgend aantal vluchtelingen. Dat wordt een karakteristiek kenmerk van de 21ste eeuw. Jammer genoeg."

De UNHCR-baas noemt Darfur als voorbeeld. Het is niet alleen een etnisch gewapend conflict, maar ook een strijd om water tussen steeds meer landbouwers en veehoeders. De oorlog op zich zorgt voor armoede en ontbering hetgeen de leefomgeving weer beïnvloedt. Buurlanden als Tsjaad en de Centraal-Afrikaanse Republiek merken ook de effecten van de situatie in Darfur. Gutteres: "Het wordt steeds moeilijker aan te geven waarom iemand precies zijn omgeving verlaat."

Het traditionele begrip 'vluchteling' (iemand die vervolgd wordt wegens ras, religie, nationaliteit, lid zijnd van een bepaalde sociale groep of vanwege een politieke gezindte) is niet meer toepasbaar. De wereldgemeenschap moet volgens Gutteres snel een beleidslijn bepalen voor de door hem geschetste situatie.

In maart kwam de Europese Commissie (EC) met de nota 'klimaatverandering en internationale veiligheid'. Daarin werd een zevental effecten van de stijgende temperatuur, het stijgen van de zeespiegel en extreme weersveranderingen genoemd.

Gewapende conflicten over vruchtbare grond (en daarmee voedselvoorziening), water en visstanden bijvoorbeeld. Maar ook economische schade en een bedreiging voor bewoners van kustgebieden.

Landen kunnen gebied aan de zee kwijtraken. De kans bestaat zelfs dat eilandstaten helemaal verdwijnen.

Juist de armen en hulpbehoevenden in arme en zwakke landen zullen getroffen worden door de effecten van de klimaatverandering, meent de commissie. Dat zal leiden tot meer migratie binnen het land zelf en tussen landen onderling. In 2020 zal het om miljoenen mensen gaan.

Behalve de massamigratie voorspelde de EC toenemende spanningen tussen landen die het hardst getroffen worden door de klimaatverandering en de staten die daar volgens hen verantwoordelijk voor zijn. Er ontstaat een nieuwe noord-zuid tegenstelling aldus de EC, gepaard gaande met een radicalisering van politici en burgers.

Europa zal zich volgens de commissie in moeten stellen op een nieuwe golf migranten: 'omgevingsmigranten'.

Dat hoeft niet slecht te zijn. In de EU woont nu 11 procent van de wereldbevolking met een gemiddelde leeftijd van 39 jaar. In 2050 herbergt de EU nog 7 procent van de wereldbevolking. De gemiddelde leeftijd is dan 47 jaar, waarbij het aantal volwassenen twee maal zo hoog is als het aantal kinderen. Migranten zorgen dan niet alleen voor meer mensen, maar ook voor een verjonging van de bevolking. Dat is van belang willen sociale voorzieningen, ook voor ouderen, betaalbaar blijven, aldus de Europese Commissie.

© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.

Reageren