Maandag 21 mei 2007 - PARIJS (ANP) - ,,Er zijn twee categorieën mensen die naar apen komen kijken in de dierentuin. Met de eerste groep is niks mis: die gaan gewoon rustig op een bankje zitten kijken naar het gedrag van de apen onder elkaar. Maar de andere - helaas grotere - groep probeert deel uit te gaan maken van de apengemeenschap.''
,,Die groep probeert de aandacht te trekken, denkt contact te maken. Dat is
verkeerd, want daardoor raken de dieren geprovoceerd. Dierentuinbezoekers
moeten zich echt beter gedragen.'' Dat zegt etholoog Frans de Waal,
wereldwijd vooraanstaand deskundige op het gebied van primatengedrag.
De Waal heeft een groot aantal boeken geschreven over het gedrag van apen en
mensen. Hij is lid van de Nederlandse en de Amerikaanse Academie van
Wetenschappen en directeur van het primatencentrum Living Links aan de
Emory-universiteit in Gatewood, Atlanta (VS).
Volgens De Waal is
de Rotterdamse gorilla Bokito, die vrijdag uitbrak en een 57-jarige vrouw
ernstig verwondde, hogelijk door haar ge‹rriteerd. De vrouw kwam bijna
dagelijks naar de gorilla kijken en meende dat de aap tegen haar lachte.
,,Dat is een grote, fundamentele fout. Dieren lachen nooit. Lippen optrekken
is een dreiging. De gorilla, die in zijn puberjaren is, heeft zich met
toenemende ergernis afgevraagd waarom deze vrouw zich niet bij zijn eigen
harem voegde.''
De wetenschapper, die momenteel in Parijs werkt,
stelt dat apen heel goed in staat zijn mensen te herkennen. ,,Toen hij de
vrouw vrijdag weer zag en ook nog met steentjes werd bekogeld, heeft hij
besloten dat ze een afstraffing verdiende. Daarom heeft hij haar uit een
grote groep mensen gehaald, maar niet gedood. Als hij dat had gewild, was ze
in twee seconden dood geweest'', aldus De Waal.
Niet alleen apen,
ook andere intelligente dieren als olifanten en tijgers kunnen onthouden aan
welke mensen ze een hekel hebben. ,,Er is een voorbeeld bekend van een
olifant, die een man aanviel in wie hij een slechte verzorger van jaren
geleden herkende. Als de motivatie maar hoog genoeg is, verlaat een dier de
omgeving waarin hij zich eigenlijk prima voelt om orde op zaken te
stellen.''
Dat gorilla Bokito door mensen is grootgebracht, kan
volgens De Waal ook een rol spelen. ,,Het is vragen om problemen, want
doordat ze vaak in mensenhanden zijn, gaan ze aandacht besteden aan die
groep. Apen die bij hun eigen moeder opgroeien, letten helemaal niet op
mensen, want die herkennen ze niet als soort. Zolang die mensen tenminste
niet de aandacht gaan trekken door op ruiten te bonzen en te gaan krijsen.
Opmerkelijk is dat apen altijd heel rustig zijn, totdat de deuren van de
dierentuin open gaan en de mensen binnenkomen'', zegt de man die over de
hele wereld apenkolonies in dierentuinen heeft bestudeerd.
De
gedragsdeskundige verwerpt het plan om Bokito in het vervolg af te zonderen
van mensen. ,,Dat heeft hij niet verdiend. Dit is een verdrietige
gebeurtenis, maar kennelijk hebben mensen elke paar jaar een lesje nodig.
Dierentuinen moeten er gewoon voor zorgen dat er zoveel fysieke afstand
tussen bezoekers en dieren is, dat het geen zin heeft eten, stenen of
stokken te gooien. Als dat contact niet ontstaat, gaan de apen gewoon hun
gang. Die hebben namelijk helemaal geen behoefte aan mensen kijken'', aldus
De Waal.
