Jan Peter Balkenende kondigt zijn aftreden aan. Naast hem staat zijn echtgenote Bianca. foto Robert Vos/ANP
DEN HAAG - Een golf van ontzetting gaat door het Lucent theater in Den Haag waar de CDA'ers zich hebben verzameld.
De eerste exitpoll laat zien dat het CDA op 21 zetels komt, twintig lager dan de partij nu heeft in de Tweede Kamer. Een megaverlies. "Een dramatische uitslag", reageert demissionair minister Maxime Verhagen. "Het is duidelijk dat er geen vijfde kabinet Balkenende komt." "Dat doorboort mijn hart, de PVV groter dan wij", zegt CDA-Kamerlid Kathleen Ferrier (19 op de kandidatenlijst). "Dit is geen mooi beeld." De uitslag, die bij deze eerste reacties nog niet officieel is, is een historisch dieptepunt voor de partij. Het dieptepunt in zetels was in 1998, toen het CDA 29 zetels haalde. De grootste nederlaag tot gisteren leed de partij in 1994: ook toen verloor ze twintig zetels (54 naar 34).
Demissionair minister van Volksgezondheid Ab Klink, nummer vier op de kandidatenlijst, had wel rekening gehouden met verlies. Maar zo groot, nee. "Dit is nog slechter dan ik vermoed had."
Aan regeren denkt hij even niet meer. Klink: "Voor de coalitievorming zijn nu andere partijen aan zet."
Zelf heeft lijstrekker Jan Peter Balkenende steeds gezegd dat hij opnieuw voor het premierschap ging en dat hij niet in de Kamer wilde gaan zitten. Later op de avond is zijn lot bezegeld. De premier wendt zich tot de achterban en spreekt de woorden die werden verwacht. "Ik neem mijn verantwoordelijkheid na deze dramatische uitslag." Balkenende vertrekt na vier kabinetten van het politieke toneel.
Ank Bijleveld, nummer twee op de lijst, noemt net als Klink de klap harder dan gedacht op basis van de peilingen van de afgelopen weken. Daarin schommelde het CDA nog rond de 25 zetels.
Kamerlid Ad Koppejan stelt dat deze uitslag om bezinning vraagt. "Niet nu, het is nog te vers."
Koppejan maakte in 1994 deel uit van de commissie-Gardeniers die slechte uitslag van 1994 onderzocht. Kort gezegd kwam het er toen op neer dat het CDA niet meer naar het gewone volk luisterde. Of dat nu ook zo is, durft Koppejan niet te zeggen. Jack de Vries vreest dat het CDA 'nadeel heeft gehad van mijn probleem en daar baal ik van'. De voormalig staatssecretaris doelt op zijn aftreden als gevolg van de buitenechtelijke relatie met zijn adjudant. Het was zijn eerste publieke optreden na zijn aftreden half mei.
Sorteer reacties
