Bij de gemeenteraadsverkiezingen bleken nog heel wat mensen geen ID-bewijs te hebben. foto Ger Loeffen/GPD
Ze heeft geen idee. Een identiteitsbewijs, waarom zou ze? Mevrouw Van der Zande komt amper de deur nog uit.
Zie ook:
Er vallen steeds meer gaten in haar geheugen en 's nachts loopt ze vaak te spoken. Daarom gaat ze binnenkort naar een verzorgingshuis. Dochter Mieke voorziet dat haar moeder dan helemaal niet meer buiten komt.
Toch moet ze ook dan een identiteitsbewijs hebben. Omdat ze anders geen rekening kan openen, geen uitkering kan aanvragen, geen belastingzaken kan afhandelen en niet mag stemmen. "Bankieren? Stemmen?!", verzucht Mieke. "Alsof ze dat nog doet!"
Sinds 1 januari 2005 is iedere Nederlander verplicht een geldig identiteitsbewijs op zak te hebben. Soms kan dat een rijbewijs zijn, maar in veel gevallen is dat niet toereikend. Bij de recente gemeenteraadsverkiezingen bleek voor het eerst dat veel burgers vijf jaar na dato nog altijd geen geldig ID- bewijs hebben. Volgens diverse instanties zijn dat vooral ouderen.
Het ministerie van Binnenlandse Zaken schat dat 200.000 mensen onlangs niet konden stemmen, omdat ze geen ID-bewijs konden overleggen. In totaal zouden een half miljoen Nederlanders geen ID-bewijs hebben. Harde cijfers ontbreken, omdat er geen centrale registratie is van de gegevens van de vierhonderd gemeenten.
"Er wordt ook niet of nauwelijks door de politie gecontroleerd", zegt voorzitter Cees Meesters van de Nederlandse Vereniging Voor Burgerzaken (NVVB). Bovendien zitten gemeenten er niet bovenop. Iedereen wiens identiteitsbewijs verloopt, krijgt zes weken tevoren een brief. Daar houdt de bemoeienis van de overheid op.
Gemeenten als Arnhem, Maastricht, Breda en Roosendaal maakten daar een uitzondering op door begin dit jaar in het bestand te kijken wie er geen geldig identiteitsbewijs had. In de Gelderse hoofdstad bleken dat 12.000 kiesgerechtigden, 10 procent van het totaal. "Wel erg veel", vindt de woordvoerder. De betrokkenen kregen een herinnering. Enkele tientallen inwoners vroegen alsnog hun papieren aan. Voor de Kamerverkiezingen in juni doet Arnhem dat niet nog eens. Uit een steekproef bij andere gemeenten blijkt dat vele zich er geen al te grote zorgen over maken.
Zorgmanager Reitze Heerze vindt het onzin dat het rijk veel mensen (lees: ouderen) op kosten jaagt die hun identiteitskaart waarschijnlijk nooit nodig hebben. Maar hij heeft zich er bij neergelegd. "De overheid wil het en dan heb je je er maar aan te houden. Net als bij verkeersregels." Dus heeft hij contact gelegd met de gemeente, Roden in dit geval, om in het verzorgingshuis de zaak te regelen. "We proberen alleen nog maar mensen op te nemen met een geldig ID." Cees Meesters van de NVVB vindt het onzin dat er zoveel moeite moet worden gedaan. Hij wil dat bejaarden vrijgesteld worden van de identificatieplicht.
