Niet beschikbaar!
De gletsjers van het Himalaya-gebergte in Bhutan. Volgens klimaatwetenschappers smelten ze snel, maar niet zo snel als in het IPCC-rapport werd vermeld. foto HH/NASA
Wetenschap is als een weegschaal.
Als na zeer, zeer vele onderzoeken de weegschaal krachtig naar één kant doorslaat, wordt een theorie bewezen geacht, dan wel in de prullenbak gegooid. De Nijmeegse wetenschapsfilosoof Chris Buskes van de Radboud Universiteit wijst op de essentie van de wetenschap: "Ze houdt nooit op, het debat gaat altijd door, er komen altijd nieuwe modellen en theorieën. En dat is maar goed ook." Zo ligt de theorie dat de aarde plat zou zijn, allang op de vuilnishoop van de geschiedenis. En zo wordt ook (vrijwel) bewezen geacht dat menselijke activiteit bijdraagt aan de opwarming van de aarde.
Toch ligt de klimaatwetenschap voortdurend onder vuur, nu omdat het klimaatpanel van de Verenigde Naties (IPCC) flutbronnen zou hebben gebruikt voor het bewijs dat de aarde warmer wordt (zie kader). Buskes: "Daardoor ontstaat het beeld: het zal wel niet kloppen. Maar het is geen reden om het hele verhaal dan maar aan de kant te schuiven."
Collega-wetenschapsfilosoof Herman de Regt van de Universiteit van Tilburg weet wel waarom die slippertjes er bij het publiek in gaan als koek. "Dit soort spannende verhalen over afwijkingen en fraude onthouden wij eerder. Dan gaan mensen generaliseren en deugt er niets meer."
Volgens milieudeskundige en lid van de Club van Rome Wouter van Dieren ligt de basis van de controverse tussen klimaatwetenschappers en hun critici bij de machtige en rijke lobby van de wereldwijde steenkoolindustrie. "Hun tactiek is vergelijkbaar met die van de tabaksindustrie", aldus Van Dieren. "Ze doen alsof de op gedegen onderzoek gebaseerde overeenstemming onder klimaatonderzoekers slechts een mening is, waar ze hun eigen, gelijkwaardige mening tegenover zetten. En ze spelen in op onderbuikgevoelens van kiezers die een hekel hebben aan de wetenschappelijke elite."
Herman de Regt wijst erop dat het IPCC terecht strenge eisen stelt en 'mensen die zulke fouten maken er gewoon uitknikkert'. Maar hij beaamt dat het voor buitenstaanders erg moeilijk is te bepalen wie er nu gelijk heeft. "Er is mijns inziens onevenredig veel aandacht voor enkele dissidenten en incidenten. Dat leidt ertoe dat mensen de klimaatrapporten van het IPCC en anderen direct afwijzen."
Volgens Van Dieren blaast de kolenlobby elk onderzoekje met enige twijfel aan de opwarmingtheorie, hoe slecht gefundeerd ook, tot enorme proporties op. Zo wordt elk foutje van het IPCC zo breed mogelijk uitgemeten. Nu weer wordt het IPCC gemangeld omdat het bedenkelijke bronnen heeft gebruikt als bewijs voor de opwarmingstheorie. Van Dieren: "Maar het gaat om minder dan een flintertje op de weegschaal van bewijs, en bovendien heeft het IPCC die bronnen genoemd in een overzicht dat niet wordt gebruikt bij de bewijsvoering."
Herman de Regt ergert zich aan politici als Diederik Samson (PvdA) en Helma Nepperus (VVD), die eerder deze week op televisie stelden dat zij door de schandalen van de laatste tijd nu toch ook gingen twijfelen aan het IPCC. "Het kwalijke is dat door zo'n uitzending mensen gaan denken dat het klimaatonderzoek niets voorstelt." Buskes wijst erop dat het klimaatdebat voor een buitenstaander haast religieuze trekjes heeft. "Dat is wel vaker het geval. Maar nu valt het op door alle aandacht in de media. Bij de leek ontstaat dan het idee dat de twee kampen zich hebben ingegraven. Dat is bij elke controverse in de wetenschap zo. De meeste discussies komen echter nooit op de voorgrond, omdat ze voor de buitenwereld niet interessant genoeg zijn."
Van Dieren wijst erop dat onder de klimaatwetenschappers zo'n
90 procent de opwarmingstheorie ondersteunt. "Zelfs één van de prominentste klimaatsceptici, de Deen Bjørn Lomborg, erkent inmiddels de invloed van menselijk handelen op het klimaat."
Klimaatsceptici zijn geen bedriegers, zegt Van Dieren, maar gaan wel uit van andere vooronderstellingen en onderzoeken, bijvoorbeeld over zonnevlekken. "Ze worden in de wetenschappelijke wereld niet erg serieus meer genomen, maar bedrijven wel degelijk wetenschap."
Onderhand is het publiek danig in verwarring. "De wetenschap is er wel uit", zegt Van Dieren. "Het is nu in de eerste plaats een communicatieprobleem." Dat probleem wordt verergerd door de traagheid van de klimaatverandering. "Het is voor de leek moeilijk te begrijpen, dat we nu een koude winter hebben, terwijl op de langere termijn de aarde blijkt op te warmen."
Wat te doen? "Er ligt allereerst een taak voor de media. Die moeten zich richten op de feiten. Maar zolang ze vooral geïnteresseerd zijn in controverse, blijft dit een wedstrijd zonder einde."
Volgens hoogleraar futurologie Willem de Ridder (Universiteit Twente) valt dat laatste wel mee. "Er wordt op het ogenblik op gigantische schaal geïnvesteerd in nieuwe, duurzame energiebronnen. Door alle technologische ontwikkelingen wordt er over twintig jaar amper nog CO2 uitgestoten. Zo kom je vanzelf uit de fuik van de huidige discussie."
© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
Sorteer reacties
