Niet beschikbaar!
Viroloog Ab Osterhaus. foto Harmen de Jong
De politiek heeft zijn oordeel al geveld.
PVV-Tweede Kamerlid Fleur Agema wil viroloog Ab Osterhaus als adviseur ontslaan vanwege zijn dubbelfunctie. Maar ook het CDA vindt dat zijn dubbele pet af moet en de PvdA spreekt van een 'ernstig belangenconflict'. Osterhaus is volgens hen niet onafhankelijk en betrouwbaar, omdat hij niet alleen overheidsadviseur is maar ook geld verdient aan het vaccin tegen de Mexicaanse griep. Dirk de Hen, secretaris van het Landelijk Orgaan Wetenschappelijke Integriteit (LOWI): "Wanneer is een wetenschapper in dit soort situaties niet integer? Wanneer hij dingen uitdraagt die hij niet wetenschappelijk kan verantwoorden, maar dat toch doet omdat hij daar commercieel belang bij heeft."
Tot het tegendeel bewezen is, is Osterhaus onschuldig. Maar het kwaad is al geschied, geeft De Hen toe: Osterhaus' naam is nu al besmet.
Volgens hem moet de vraag centraal staan of Osterhaus' commercieel belang in directe relatie staat tot zijn adviezen. En dan is het nog maar de vraag of hem iets te verwijten valt, stelt De Hen.
"Bij Pauw & Witteman gaf mevrouw Agema van de PVV zelf toe dat het bedrijf waar Osterhaus voor werkt de medicijnen slechts test en niet produceert. Het verdient dus niets aan de verkoop, lijkt mij dan."
De enige manier waarop wetenschappers als Osterhaus de schijn van belangenverstrengeling kunnen voorkomen, is volgens De Hen door te kiezen: óf je vindt je belangen zo belangrijk dat je niet meer adviseert, óf je vindt je adviesrol zo zwaar wegen dat je je belangen ondergeschikt maakt. "Het was handig geweest als Osterhaus dat gedaan had."
De afgelopen jaren is de band tussen bedrijven en wetenschappers geïntensiveerd. Zonder de honderden miljoenen van de farmaceutische industrie zou veel medisch onderzoek op zijn gat liggen.
"Als wetenschapper is het onvermijdelijk dat je contacten onderhoudt met het bedrijfsleven", zegt Wim Dekkers, arts-filosoof en medisch ethicus aan het UMC St Radboud in Nijmegen. "Die samenwerking is ook noodzaak voor medisch onderzoek. Maar je moet ontzettend goed oppassen wat je doet. Ook als een internationaal gerespecteerd wetenschapper als Osterhaus alles volgens de regels heeft gedaan, dan nog krijgt hij mogelijk de schijn tegen zich."
De boodschap van Dekkers: je kunt als wetenschapper niet voorzichtig en transparant genoeg zijn. "Het is een goede ontwikkeling dat er de afgelopen jaren veel meer openheid is gekomen over de verschillende nevenfuncties. Bij het Radboud wordt bijvoorbeeld door de raad van bestuur geëist dat medewerkers openheid van zaken geven. Dat kan achteraf een boel problemen voorkomen. Er zijn ook mensen die vinden dat die gegevens publiek moeten worden gemaakt."
Volgens een woordvoerder van de Stichting Medische Ethiek is het voor wetenschappers vaak een kwestie van balanceren tussen verschillende belangen. "Je bent wetenschapper maar soms ook afhankelijk van het bedrijfsleven. 'Osterhaus' lijkt me een uniek geval. Juist omdat hij een van de weinige deskundigen is die alles weet over de griep. Dan kom je als overheid maar ook als bedrijfsleven al snel bij deze man terecht."
© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
Sorteer reacties
