Zaal na zaal in het Centre Pompidou in Parijs is leeg. foto Ilse Leenders
PARIJS - Sommige bezoekers van de vierde etage van het Centre Pompidou, het veelbezochte museum voor moderne kunst in Parijs, weten zich nauwelijks een houding te geven.
In een museum word je geacht kunstwerken te bekijken, ernaar te luisteren of - als het iets experimenteler is - desnoods te voelen of te ruiken. Maar de de tentoonstelling 'Vides, une rétrospective', een overzicht van leegte, bevat geen kunstwerken. De expositie beslaat negen zalen, die normaal gesproken bedoeld zijn voor de vaste collectie van het museum. Alle negen zalen zijn leeg. Er hangt niets aan de muur, er staat niets op de grond, de muren zijn smetteloos wit en de vloer en verlichting verschillen niet van andere zalen. Alleen in het gangpad hangt uitleg.
Iedere zaal verwijst naar een ander hoogtepunt in de vijftigjarige geschiedenis van de artistieke leegte, die begon met een tentoonstelling van de Franse avantgardistische schilder Yves Klein. Die werd vooral bekend van zijn afdrukken van naakte vrouwen ingesmeerd met blauwe verf. En in 1958 durfde hij het als eerste aan in een Parijse galerie een expositie te organiseren waar niets te zien was.
Dat bleek aan te slaan. Talrijke kunstenaars deden hem na. Op tentoonstellingen met namen als 'Some places to which we can come for a while', 'Be free to think about what we are going to do' en 'More silent than ever' was evenmin een kunstwerk te zien.
Het Centre Pompidou volgt dit concept: zaal na zaal is leeg.
Wat te doen als bezoeker? Van de weeromstuit kijken veel bezoekers naar buiten. Daar kunnen ze in de verte de basiliek Sacré Coeur zien liggen op de heuvel Montmartre. Of ze keren lachend, dan wel mompelend ("die gekke Fransen ook") terug naar de ruimten in het Centre Pompidou waar wél tastbaar werk te zien is. Over bezoekers heeft de tentoonstelling, net als de rest van het museum, niet te klagen.
Er zijn echter ook veel mensen die de ruimten vol fascinatie in zich opnemen. Thierry Géhin, zelf artiest, is daar één van. "De eerste twee zalen raakten me niet", zegt hij. "Toen begon het me te dagen dat je het project op een hoger niveau moet zien, niet van zaal tot zaal. Het is een geheel. Ik keek op de verkeerde manier." De meeste bezoekers vinden dat er méér voor nodig is om te choqueren. In de Franse kunstwereld en de media hebben de negen lege zalen, waaraan zes curatoren hun handen vol hadden, nauwelijks tot ophef geleid. Het was de bedoeling dat het retrospectief in drie internationale musea tegelijk te zien zou zijn, maar het Centre Pompidou is uiteindelijk het enige dat het heeft aangedurfd. David uit Australië, gepensioneerde hoogleraar, voelt als bezoeker een grote opluchting bij de tentoonstelling. "In een wereld van excessen voel ik de kalmte. Ik beleef een moment van reflectie. Die lege zalen doen mij goed."
Vides, une rétrospective (Leegte, een overzicht). Te zien tot en met 23 maart in Centre Pompidou in Parijs. Toegang €10. Meer info www.centrepompidou.fr. Zie ook www.parijsblog.nl.
