Minister Ronald Plasterk met hoed.
Nog niet zo lang geleden maakte Parool-columnist Theodor Holman zich kwaad over de hoed van minister Plasterk.
Dat ding wordt zijn ondergang, wist de columnist zeker. "Waarom wil Plasterk zo'n hoed? Om een minderwaardigheidscomplex te verbergen? Om zich een houding te geven? Om een opvallend imago te scheppen? Om hem iets artistiekerigs te geven waar hij saai is?", schreef Holman, en hij ging door op de volgens sommigen nogal tegenvallende beleidsresultaten van de bewindsman. "We zien alleen die hoed." Daar heeft Holman zijn punt. Plasterk doet iets wat anderen niet doen en dus richt alle kritiek zich op zijn opvallende hoofddeksel. Van de actievoerende boze kunstensector had je iets originelers verwacht: 'Hoed, waar ben je mee bezig', werd de veelgebruikte slagzin tegen Plasterks bezuinigingen. Een flink aantal commentatoren in kranten en weekbladen uitte kritiek op de minister, 'beargumenteerd' met meewarige opmerkingen over zijn hoed.
Een herenhoed is in onze tijd een gemakkelijk mikpunt. Naar het waarom kun je alleen maar raden. Herinnert het aan hoge heren van vroeger, vooroorlogse dufheid, aan kerk en dominee, de notaris, orthodoxe joden misschien, maffiose types, of willen we er het summum van pretentie in zien?
Dan kom je snel uit bij de volksaard. 'Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg'.
Of in de Scandinavische landen: de 'Wet van Jante'. Een begrip, dat in 1933 werd bedacht door de Deens-Noorse schrijver Aksel Sandemose in zijn boek Een vluchteling kruist zijn weg. De 'wet' komt er op neer dat je nooit mag denken dat je iets bent, dat je niets meer weet dan een ander, dat je nooit om een ander mag lachen en evenmin moet denken dat je iemand anders iets kunt leren. Ook Nederlanders zullen er hun land en tijd gemakkelijk in herkennen.
De geboorteplaats van Sandemose, het beklemmende Deense stadje Nykřbing, stond model voor het verhaal. De inwoners leefden en gedroegen zich allemaal op dezelfde manier, alsof ze allemaal dezelfde ongeschreven wetten volgden. Tegenwoordig wordt de wet beschouwd als misschien wel het meest kenmerkende van de Scandinavische volksaard. Nogal wat mensen zien de 'regels' als iets positiefs, omdat ze uitgaan van gelijkwaardigheid, maar anderen wijzen vooral op het kleinzielige karakter ervan.
De herenhoed vertegenwoordigt in de ogen van velen waarschijnlijk ook een overtreding van deze Wet van Jante. Een broek met het kruis tussen de knieën, alle soorten petten en petjes, rare mutsen al dan niet met flapjes of frutsels, alle soorten gekleurd of vervormd haar, desnoods een cowboyhoed in de polder, het mag allemaal, want het is geen overtreding van de Wet van Jante. Zelfs een vrouw met een herenhoed mag, want dat is ironie.
Ook het kleine hoedje, zeg maar model De Cock uit Baantjer, wordt nog wel geaccepteerd. Iemand met zo'n ding neemt immers zichzelf niet serieus.
Maar Plasterk en een groeiend aantal anderen gaan te ver. De Borsalino of Stetson, om een paar grote namen uit de hoedenwereld te noemen, is sinds begin jaren zestig, toen de voor hoeden nogal ongemakkelijke auto gemeengoed werd, zo ongewoon geworden in het straatbeeld, dat we hem alleen nog maar kunnen zien als statement.
Heel kwalijk! Maar eigenlijk vreemd, want als we eerlijk zijn, is de herenhoed best mooi. Zelfs zijn schaduw is klassiek. En niet alleen in films. Stel je culinair journalist Johannes van Dam maar eens zonder hoed voor. Of Brad Pitt, Johnny Depp, Bono, Phil Collins, Bill Cosby, Cor Boonstra, Spike van Di-rect of destijds Martin van Amerongen.
Journaallezer Philip Freriks durft alleen een hoed te dragen in zijn woonplaats Parijs. De Belgische minister van Buitenlandse Zaken, Karel de Gucht merkt dat het in Brussel ook al kan. Hij heeft veel minder last van kritiek dan zijn Nederlandse ambtgenoot Plasterk. In België geldt de Wet van Jante blijkbaar niet.
Wie in ons land de straat opgaat met een herenhoed, ziet oude vrouwtjes vol ontzag opzijstuiven en dragers van oranjegroene of paarsgele Gaastra-jacks spontaan in de lach schieten. Maar zichtbare verontwaardiging komt ook nogal eens voor. Heeft de herenhoed misschien ook iets te maken met vrouwenemancipatie, herinnert het aan de dagen dat mannen de lakens uitdeelden en vrouwen moesten strijken?
Op bruiloften en begrafenissen geldt tijdelijk een 'staakt-het-vuren'. Die gelegenheden zien we als toneelstukjes, dan kun je de aanwezigen zoiets niet kwalijk nemen, maar daarbuiten dienen we ons aan te passen. Zelfs ons hoofddeksel valt onder de wet. Dan kun je wel beginnen over praktische aspecten: geen zon en regen in je ogen, zodat je zonder paraplu kunt lopen, als bescherming bij kaalheid of wat dan ook, het helpt allemaal niks.
Reageren? consument@wegener.nl
Sorteer reacties
