Toveren is goochelen

Jullie presenteren het boek met een goochelact.Waarom?

"Bij mediums als Char of Ogilvie zijn mensen geneigd te geloven dat ze iets bijzonders zien waarvoor ze geen verklaring hebben. Omdat een 'bovennatuurlijke' of 'paranormale' verklaring het makkelijkst en snelst beschikbaar is, komen ze tot die conclusie. Bij een goocheltruc zie je hetzelfde, maar wéét je dat het een goochelaar is. Char en Ogilvie goochelen zonder dat ze zeggen dat ze goochelaars zijn. Hans Klok en David Copperfield doen dat wel. En toch zie je ook bij hen dat het menselijk lichaam in eerste instantie reageert alsof er iets wonderbaarlijks gebeurt. Dat zit in ons ingebakken. We poneren liefst zo snel mogelijk een oorzaak voor wat we zien. Drie, vier miljoen jaar geleden had dat ook evolutionaire voordelen. Mensen onthouden het beste de wonderbaarlijke dingen die ze zien. Drie, vier miljoen jaar geleden was het van belang de kenmerkende punten in het landschap te onthouden en te herkennen, om voldoende voedsel te kunnen verzamelen en te overleven. Om op bedreigingen te reageren, moet je ook snel oorzakelijke verbanden leggen, ook al betekent dat dat je daarin soms fouten maakt."

'Nederland lijkt in de ban te zijn van het paranormale en het bovennatuurlijke', schrijven jullie in het begin van jullie boek. Hoe kan dat in een ontkerkelijkte en 'wetenschappelijke' wereld?

" Mensen gaan inderdaad niet meer zo vaak naar plaatsen om God te eren. Tegelijk komt er een wetenschap op die de wereld steeds verder onttovert en ontnuchtert. Dat is niet leuk, het maakt de wereld minder spannend. Voor mij is de wereld ook mét de evolutietheorie nog steeds prachtig en mooi. Maar het raadselachtige over het ontstaan van het leven is wel weg. Er is sprake van een tegenreactie. Mensen willen niet leven in een lege, zinloze wereld. Daarom zijn ze van nature geïnteresseerd in het bovennatuurlijke."

Cardioloog Van Lommel krijgt er in het boek flink van langs over zijn theorie over bijna-doodervaringen (BDE). Maar hij heeft toch in hét wetenschappelijke tijdschrift The Lancet gestaan. Wat heeft hij verkeerd gedaan?

"Mensen die op het laatste moment gereanimeerd worden, rapporteren BDE's. Een van de dingen die ze rapporteren zijn buitenlichamelijke waarnemingen; ze menen uit hun lichaam te treden en zien zichzelf op de operatietafel liggen. Van Lommel heeft die voorvallen netjes geïnventariseerd en opgestuurd naar The Lancet. De redactie heeft dat gepubliceerd, plús een commentaar: 'uit deze inventarisatie blijkt niet dat er dus ook werkelijk zulke ervaringen zijn zonder dat er hersenactiviteit is'. In het artikel suggereert Van Lommel dat en in het boek dat hij vervolgens schreef, claimt hij dat zelfs. Tijdens experimenten zijn er in operatiekamers objecten geplaatst die alleen zichtbaar waren als je aan het plafond hing. Toch hebben mensen die uittraden die niet gezien. De enig mogelijke conclusie is dat buitenlichamelijke waarneming een constructie van de verbeelding is die op gang komt als je weer herstelt. Net zoiets als een droom. Die kunnen ook ontzettend levendig zijn. Feiten zijn er niet. Dat Van Lommel dat toch claimt, is ronduit schandalig."

Waarom slagen mediums als Char er in hele volksstammen aan de tv te kluisteren?

" Mensen zeggen weleens tegen ons: waarom doen jullie zo moeilijk, zoiets biedt mensen toch troost? Maar het kan ook leiden tot allerlei excessen, de affaire rond Jomanda en Sylvia Millecam (die in 2001 overleed aan borstkanker nadat ze hulp had gezocht bij alternatieve genezers, red.) is een goed voorbeeld. Tijdens healings treedt hoogstens een placebo-effect op. Patiënten leven soms heel even op maar hun ziekte geneest niet. Dat mensen als Jomanda zeggen dat ze kunnen genezen is ook schandalig. Hoeveel valse hoop kan een mens aan? Ik heb indertijd geprotesteerd tegen het KRO-programma Wie was ik? Een vrouw werd wijsgemaakt dat ze in een vorig leven haar kind had vermoord in Schotland. Ze werd daar mee naartoe genomen om de 'feiten' te checken en zat vertwijfeld te huilen aan de rand van een meer. Wat doe je zulke mensen als programmamakers aan?"

Intelligent Design (ID) is oude wijn in nieuwe zakken, schrijven jullie. Welke wijn en hoe zien die zakken er uit?

"ID claimt dat een intelligente ontwerper niet alleen met de vingers heeft geknipt om de wereld te scheppen, maar ook dat God, want daar gaat het uiteindelijk om, naderhand nog ingegrepen heeft. Hele complexe biologische structuren en organismen zouden met Darwins theorie niet te verklaren zijn. Hét voorbeeld dat ID-aanhangers altijd noemden was het oog. Totdat er wél een evolutionaire verklaring voor het oog kwam! Het probleem is dat ze altijd kunnen zeggen dat er ergens nog zo'n ingewikelde structuur is. Maar wetenschap laat altijd nieuwe vragen en mogelijkheden open. Tegelijkertijd verschrompelt de ID-theorie zo steeds verder. Naar het schijnt heeft Cees Dekker, dé ID-aanhanger van Nederland, pas nog gezegd dat de theorie toch niet zo goed is. Dat zou hem sieren, want Dekker is verder een hele goede wetenschapper."

Jullie besteden ook een hoofdstuk aan de onwerkzaamheid van homeopathie. Maar er zijn toch ook onderzoeken die er op wijzen dat homeopathie wel werkt?

"Nee, die zijn er niet. Het enige effect dat homeopathie soms lijkt te hebben, is dat van een placebo of suggestie. Middelen bieden dan enige verlichting. Maar na enige tijd keert de ziekte terug, tenzij die anders ook gewoon over zou zijn gegaan, zoals bij een gewone verkoudheid. Artsen die homeopathie toepassen blijven artsen: ze zouden beter moeten weten. Dat nemen we hen dan ook zeer kwalijk."

Wat is de remedie tegen al die 'onzin'?

"Over ons boek is gezegd dat het een mooie samenvatting is voor onze sympathisanten. Mensen die in onzin geloven, worden er niet op andere gedachten door gebracht. Maar wij hebben het boek geschreven voor de 'nieuwe generatie', al klinkt dat wel heel idealistisch. In onze colleges hebben we te maken met een nieuwe generatie 'jonge denkers', mensen die straks in onze maatschappij de beslissingen gaan nemen. We willen dat zij goed zijn ingelicht. Het extreme liberale denken dat zijn oorsprong vindt in de jaren zestig, toen de verbeelding aan de macht kwam, heeft ertoe geleid dat 'mensen mogen geloven wat ze willen geloven'. Maar bij wie moet beslissen, moet de wetenschap aan de macht zijn."

Komt het ooit nog goed?

"Ja en nee. Nee, omdat we een hele sterke natuurlijke neiging hebben onzin te geloven. Daar kunnen we niks aan doen. Ja, als we investeren in goed onderwijs, als we de volgende generatie duidelijk maken waar we wel en niet in moeten en kunnen geloven. We moeten mensen een handreiking geven om om te gaan met een wereld die nog steeds een regenboog heeft, maar waar die slechts de breking van licht in waterdruppels is en geen bijbelse duiding heeft. We zijn nog steeds bezig met de emancipatie van het denken. In feite breken we in ons boek een lans voor de wetenschappelijke methode als de enige juiste."

Sorteer reacties

Dit boek bleek na lezing een forse teleurstelling: de titel ervan dekt op voortreffelijke wijze de eigen inhoud! Een nogal bombastische toonzetting en veel verdachtmakingen die verdacht veel lijken op die van sommige kwakzalvers en new age adepten die de auteurs zo graag willen bestrijden. Het boek kent een onthutsende casuistiek en zwak onderbouwde redeneringen. Bijvoorbeeld van Lommel als integer (maar wel speculatief) auteur verdient een betere bespreking van zijn boek dan het gewurm van de auteurs over het kunstgebitincident. Verder de pretentie van de schrijfers om de gemeenschap wel even precies te vertellen wat echte wetenschap is... Ze zondigen, door het hele boek, voortdurend tegen de symptomen van wetenschap die ze op pag.127 zelf opvoeren. Bijvoorbeeld van het placebo effect hebben de auteurs kennelijk weinig begrepen: het wordt in de farmacologie juist als een zeer interessant fenomeen gezien dat nadere studie verdient. Dit geldt ook voor veel paranormale verschijnselen, tenminste wanneeer je als wetenschapper open durft te zijn, ook voor nog weinig begrepen verschijnselen, die overigens in recente statistische meta- analyses evident zijn vastgesteld.
Dat God niet bestaat denkt men eenvoudig te bewijzen met behulp van de de truc een Godsbeeld neer te zetten dat op voorhand aanvalbaar is. Spinoza zag het beter: plaats de wording van God (het Al) niet alleen aan het begin, maar met name aan het eind van de evolutie en besef dat je zelf in het wordingsproces participeert. Breng ook wat tolerantie op en vermijdt de arrogantie en fanatisme van de betweter .. De half en half verdediging door de auteurs van de inquisitie in het boek spreekt in dit verband voor zich...
Conclusie: zij hebben met dit oppervlakkige en onnauwkeurige behandeling van het onderwerp de wetenschap geen dienst bewezen : van dik hout.. stijl tot morele ruimtevrees is wat mij betreft de beste karakteristiek van dit pamflet. Ze zullen met dit boek helaas het tegenovergestelde bereiken van dat wat hun hun primaire doel was: een dergelijke domme behandeling van dit onderwerp zal vele lezers bekeren tot ware gelovigen van het buitennormale. De Jomanda's en Uri's zullen met dit geheel zeer tevreden achterover hangen ... Mijn suggestie:studeer nog eens wat door voordat jullie weer een boek schrijft!

Dick K.F. Meijer, Parklaan 17, 9724AN, Groningen

D.K.F. Meijer - 29-12-2008 | 18:46

Na de onfeilbaarheid van de paus volgt nu de ONFEILBAARHEID VAN DE WETENSCHAP!
Gek dat steeds meer mensen hier dwars doorheen kijken en hun eigen antwoorden zoeken!
In de 70er jaren is er nog een aardig boek verschenen dat nog steeds te koop is dacht ik:
De TAO van fysica geschreven door Fritjof Capra.
Hij doet daarin een aardige vergelijingen tussen wetenschap en mystiek.
Misschien nog eens leesvoer voor de heren de Regt en Dooremalen.

Theo - 28-11-2008 | 11:08

Sjonge, wat een ramp Silvia dood, al jaren. De meeste artiesten zijn een paar dagen na hun verscheiden al uit beeld. Nee goed dat Jomanda er is, die houd Silvia, en helaas al die mensen die het op Jomanda schijnen te moeten afgeven, levend. Kunt u raden wat voor kleding draagt, wanneer Jomanda al die hoge (lage) heren voor schut gaat zetten. Misschien is dat laatste een goed onderwerp voor de komende weken, want zeg nou zelf over "het onderwerp" is nu al zoveel geschreven, dat oma's hun kleinkinderen al bijna een verhaaltje voor het slapen te vertellen heeft.

Henk - 27-11-2008 | 09:31

"Dat Van Lommel dat toch claimt, is ronduit schandalig."
Is het niet net zo schandalig om het tegengestelde te claimen, als geen van beide 100% is bewezen?

Ik had eens gezien dat iemand had afgesproken met iemand die ging overlijden om een klok op 20:00u stil te zetten als teken dat alles goed was.
Dat zelfde had ik met mijn opa (euthanasie) afgesproken, en de klok stond die avond stil op 20:00u.

Zekerheid biedt het niet inderdaad, maar het is wel iets om je aan op te trekken.

jeroen - 27-11-2008 | 10:24

Hardnekkig blijft men volhouden dat homeopathie alleen maar placebo is. Homeopathie is net zo veel en net zo weinig placebo als regulier. Er is ook genoeg wetenschappelijk bewijs voor homeopathie (let wel, ik zeg bewijs, geen verklaring). Maar deze sceptici geloven zo sterk in hun eigen skeptisch geloof dat ze dat volkomen negeren. Ze hebben maar 1 redenatie: het kan niet waar zijn dus is het niet waar. Over wetenschappelijkheid gesproken.... Het is gewoon vooringenomenheid. De feiten over homeopathie worden genegeerd. Hoe het wel zit met homeopathie, het bewijs, de ontkenning, enz. kun je lezen op mijn website over Homeopathie en Wetenschap: http://www.infowebweistra.eu/wetenschap.htm Hier kun je alle links vinden over hetgeen ik in deze reactie zeg.

Riny - 27-11-2008 | 02:14

1 2 Volgende

Reageren

Naam: E-mail: Reactie:

Klik hier en lees het Privacy Statement

Zo reageert u:

Op de website van BN DeStem kunt u reageren op de artikelen. Soms worden (delen van) reacties ook gepubliceerd in de krant.

De redactie kan bijdragen zonder opgaaf van reden weigeren.

Daarbij hanteren wij onder meer de volgende voorwaarden:

Onder de reactie moet altijd uw voornaam, achternaam en woonplaats staan.

De reactie moet kort en bondig (max. 400 tekens) zijn.

De reactie mag niet beledigen, discrimineren of nodeloos kwetsen.

De reactie mag geen scheldwoorden of bedreigingen bevatten.

De reactie moet betrekking hebben op het artikel waaronder de reactie wordt geplaatst.

De reactie mag geen reclame-uiting bevatten.

De reactie mag geen privé-gegevens van derden bevatten.

De reactie mag geen links naar illegale zaken bevatten (software, muziek, etc.).

De reactie mag geen inbreuk zijn op het auteursrecht van anderen.

Reacties onder overduidelijk valse naam kunnen worden geweigerd.

De reactie moet begrijpelijk en leesbaar zijn.

De redactie houdt zich aanbevolen voor tips, maar zal niet tot plaatsing overgaan van:

Reacties die (impliciete) beschuldigingen of verdachtmakingen van misdrijven bevatten, zolang er (nog) geen gerechtelijke uitspraak is.

Reacties die de identiteit van verdachten onthullen. Evenmin van slachtoffers, zolang de redactie geen bevestiging van de politie heeft (en wij mogen aannemen dat de familie is ingelicht)

Over het al dan niet plaatsen van reacties wordt niet gecorrespondeerd.

Het IP-adres van de afzender van een reactie wordt automatisch opgeslagen in het redactioneel systeem. Het kan worden afgestaan aan derden in het kader van een strafrechtelijk (voor)onderzoek, namelijk als de redactie van mening is dat een groot maatschappelijk belang in het geding is. Ook daarover wordt niet gecorrespondeerd.