Hoogleraar ethiek Desirée Verweij. foto Hans Keur
BREDA; - De faculteit Militaire Wetenschappen in Breda moet hét kenniscentrum in Nederland worden voor militaire ethiek.
Zie ook:
- Is ethiek voor een officier in Uruzgan de vraag: ik sta voor een quala (Afghaans huis) en weet niet zeker of er kinderen binnen zijn. Laat ik wel of niet schieten?
"Ja, maar we zeggen niet: dit mag wel en dat mag niet. De meeste situaties zijn niet zwart-wit. Het nut van ethiekonderwijs is dat je van tevoren over ethische vragen en morele dilemma's hebt nagedacht. Stel je ziet iemand wegrennen in een boerka. Dat kan een vermomde, gewapende taliban-strijder zijn. Maar ook een zwangere vrouw. Wat doe je? Het is goed als je daar over nadenkt voordat je het kamp uitgaat. Militairen moeten kunnen denken, de problemen daar zijn complex."
- Het zijn vragen waar de meeste officieren dertig jaar geleden niet over hoefden na te denken.
"Tijdens de Koude Oorlog was er veel minder aandacht voor ethiek. Dat is veranderd door de buitenlandse missies waarbij Defensie nu betrokken is. Ethiek en moraal zijn toch al in de samenleving als geheel een grotere rol gaan spelen."
- Wanneer mag een soldaat zeggen: deze opdracht is niet ethisch verantwoord, dit doe ik niet!
"Denken en doen bevinden zich op een spannend snijvlak. Je moet erop kunnen vertrouwen dat een opdracht die je krijgt moreel en legaal is. We gebruiken het Abu Ghraib-schandaal als voorbeeld. Je moet weten dat er grenzen zijn, moet weten wanneer een opdracht immoreel is. En als je de morele grens niet voelt, dan moet je weten dat er wettelijke grenzen zijn.
Het aan kunnen geven van de morele grens geldt ook voor hooggeplaatse militairen.
Die moeten politici duidelijk kunnen maken wat de negatieve gevolgen kunnen zijn van een missie die als een mission impossible bestempeld kan worden en de mogelijk dramatische gevolgen daarvan."
- Was er in Abu Ghraib niet gewoonweg te veel sprake van groepsdruk?
"Officieren moeten de druk van sociale processen kennen. Daarom leren we de cadetten en adelborsten ook over Freud zodat ze meer inzicht krijgen in wat geweld is. En wat het met jou en met anderen doet. Kanaliseer je driften. Waak voor wraakgevoelens."
- Wat hoort u vanuit Uruzgan over morele problemen?
"We zijn met een onderzoek begonnen naar de vraag of en hoe de confrontatie met dergelijke morele dilemma's geestelijke problemen kan veroorzaken bij militairen en wat daaraan gedaan kan worden.
Je moet in een split second beslissen of je schiet.
En als het dan mis gaat, is dat een drama voor alle betrokkenen.
Ik hoor veel verhalen van mensen die daar mee worstelen.
Ik denk dat we mensen nog beter moeten gaan voorbereiden op ethische kwesties. In alle rangen: van hoog tot laag."
Heeft u nieuws, tips of foto's?
