Een inburgeringsles op ROC Ter Aa in Helmond. Vreemdelingen krijgen vanaf 21 september geen permanente verblijfsstatus meer als ze niet zijn ingeburgerd. foto René Manders/GPD
Een Turkse vrouw beëindigt na drie jaar in Nederland haar huwelijk met haar partner.
Zie ook:
Hetzelfde geldt voor de Irakese asielzoeker die hier al vijf jaar een vluchtelingenstatus heeft.
Op grond van de ene wet heeft hij het recht zich dan permanent in Nederland te vestigen, maar op grond van een andere wordt daaraan weer getornd. Pas als hij zijn inburgeringsexamen heeft gehaald, kan hij het felbegeerde papiertje krijgen.
De Turkse vrouw en de asielzoeker kregen beiden bij hun oproep voor de inburgeringsplicht nog van de gemeente te horen dat zij drie tot vijf jaar de tijd hadden om in te burgeren en het bijbehorende examen af te leggen. Vanaf 21 september gelden die termijnen niet meer en blijkt plotseling dat ze al ingeburgerd hadden moeten zijn om permanent in Nederland te mogen blijven.
Hoewel het ministerie van Justitie wijst op de mogelijkheid ontheffing aan te vragen voor het inburgeringsexamen, staan vluchtelingenorganisaties en advocaten op hun achterste benen. "Ik heb er zelfs nog nooit van gehoord, laat staan die vreemdelingen. Hoe moeten zij dit nou weten? Tienduizenden mensen worden hier de dupe van", reageert advocaat Pieter Bogaers verontwaardigd.
"Waar zijn ze nou weer mee bezig?", vraagt John van Tilborg van vluchtelingenorganisatie Inlia zich af.
"Dit kan niet waar zijn", zegt Peter Abspoel van Vluchtelingen Organisaties Nederland.
De koppeling tussen het behalen van het inburgeringsexamen en het verkrijgen van een permanente verblijfsstatus werd in 2005 in het wetsvoorstel voor de Wet Inburgering opgenomen.
Omdat iedereen het onredelijk vond om de koppeling direct in te laten gaan, werd de ingangsdatum drie jaar later gezet: 21 september 2008. Als je het examen nog niet kunt doen, kun je het moeilijk als voorwaarde voor een verblijfsvergunning hanteren, oordeelde de Tweede Kamer toentertijd.
"De redenering van de toenmalige minister Rita Verdonk was dat vreemdelingen zelf die datum maar in hun achterhoofd moesten houden. Er werd op dat moment aangekondigd dat het inburgeringsexamen een voorwaarde werd. Vreemdelingen moesten er maar voor zorgen dat ze op tijd hun examen haalden", legt woordvoerder Annemiek Vermeulen van Vluchtelingenwerk Nederland uit. Deze organisatie kende de regeling overigens wel.
Maar niemand had in 2005 verwacht dat de Wet Inburgering pas in 2007 werd ingevoerd, stelt Vermeulen. "Pas vorig jaar werd bekend hoe het examen eruit moest zien. Door de aanloopproblemen kwamen er vorig jaar nauwelijks cursussen van de grond. Nu pas kunnen vreemdelingen met een cursus beginnen. Dan kun je toch niet van hen verwachten dat ze nu allemaal hun examen al hebben gehaald."
De snelle invoering is één knelpunt. "Maar je mag dit ook om principiële redenen niet uitvoeren", zegt Peter Abspoel van Vluchtelingen Organisaties Nederland. "Dit is in strijd met het Vluchtelingenverdrag. Je mag dit soort drempels helemaal niet opwerpen tegen een vluchteling."
Volgens Kees Groenendijk, hoogleraar rechtssociologie aan de Radboud Universiteit, zijn de gevolgen ingrijpend. "Dit betekent dat een groot gedeelte van de vreemdelingen geen permanente status kan krijgen." Veel vreemdelingen hebben volgens Groenendijk zo'n laag opleidingsniveau dat het nieuwe inburgeringsexamen voor hen te hoog gegrepen is, iets dat hun verblijfsstatus voorheen niet in gevaar zou hebben gebracht. Op termijn gaat het volgens hem om grofweg een derde van de 700.000 mensen met een tijdelijke verblijfsvergunning in Nederland.
Daardoor zal de hele regeling eerder averechts werken. "Zonder een permanente status is het moeilijker een hypotheekgarantie te krijgen of een baan te vinden. Zaken die juist voor een goede integratie van belang zijn."
Peter Abspoel van Vluchtelingen Organisaties Nederland vreest dat de gevolgen voor sommige vluchtelingen nog groter zijn. "Er wordt wel beweerd dat deze regel niet zal leiden tot een verblijfsbeëindiging, maar ik vraag me af hoe hard die bewering is."
Minister Ella Vogelaar geeft deze week uitsluitsel in een brief aan de Tweede Kamer.
Heeft u nieuws, tips of foto's?
