Dertigduizend agenten moeten jaarlijks hun schietvaardigheid bewijzen. Daartoe worden er meerdere malen per jaar trainingsdagen gehouden, zoals in een hal nabij het hoofdbureau in Zaandijk. foto Phil Nijhuis/GPD
De deuren van de politieauto's gaan open.
Vier agenten trekken hun pistool. Gemakkelijk gaat het niet. Het zware kogelvrije vest maakt bewegen in de auto's moeilijk, zeker voor de boomlange agent die nauwelijks in de Mercedes past. Met hun voet zetten de dienders zich schrap tegen de deuren. Vier schoten klinken. Het is slechts een oefening, maar wel een die zo realistisch mogelijk is gemaakt. De twee politieauto's staan geparkeerd in een hal nabij het hoofdbureau in Zaandijk. Op een muur wordt een verdachte in viervoud geprojecteerd. De agenten schieten met echte kogels.
Alle bijna dertigduizend politieagenten moeten jaarlijks dergelijke trainingsdagen doorlopen om te leren schieten en om de pepperspray en wapenstok te leren gebruiken. "Er hangt veel vanaf", zegt instructeur Johan de Groot. Agenten mogen namelijk niet zomaar met wapens de straat op. "Elk jaar moeten ze meerdere examens afleggen, waaronder twee schiettesten. Als ze zakken, moeten ze hun wapens inleveren." En dat betekent voorlopig bureauwerk doen.
Zo zijn althans de officiële regels. In de praktijk pakt het anders uit. Korpsen sturen geregeld agenten onbevoegd met een wapen de straat op. Ze hebben dan niet de bevoegdheid geweld te gebruiken. Om hoeveel agenten het exact gaat, valt onmogelijk te achterhalen. Volgens officiële cijfers blijkt dat twaalfhonderd dienders die het afgelopen jaar hun wapen hadden moeten inleveren, dat niet hebben gedaan. Maar of dit aantal werkelijk zo hoog ligt, is onzeker, omdat de registratie van ingeleverde wapens aan alle kanten rammelt. Politiesocioloog Jaap Timmer van de Vrije Universiteit schat dat het grofweg om zeshonderd agenten gaat.
De risico's zijn onacceptabel, benadrukken politiedeskundigen. Agenten die gezakt zijn voor de schiet- en geweldstoets, kunnen simpelweg niet goed genoeg met hun wapens omgaan, aldus onderzoeker en lector Otto Adang van de Politieacademie. De veiligheid van burgers kan in gevaar komen. Dat dit geen denkbeeldig risico is, bleek in 2004. Toen werd vastgesteld dat bij een kwart van de schietincidenten agenten waren betrokken die helemaal geen wapen mochten dragen. Of daarbij brokken zijn gemaakt, vermeldt het onderzoek niet. "Maar de examens zijn er niet voor niets. Politieagenten moeten voldoende getraind zijn", waarschuwt Adang, die aan de wieg heeft gestaan van de toetsen.
Korpsen die onbevoegde agenten met een wapen laten patrouilleren, lopen aanzienlijke risico's. Agenten die zonder bevoegdheid slachtoffers maken, kunnen worden vervolgd. Het korps riskeert daarnaast een forse schadeclaim. Voor zover bekend is dat nog niet gebeurd, maar volgens Timmer is het slechts een kwestie van tijd voordat de eerste aanklacht wordt ingediend.
"De ware oorzaak van een schietincident wordt steeds vaker achterhaald. Dat maakt een rechtsgang makkelijker."
Waarom sturen korpsen dan toch onbevoegde agenten de straat op? Adang kan wel een verklaring bedenken. De roep om meer 'blauw' op straat zet de korpsleiding onder grote druk. Zoveel mogelijk dienders naar buiten dus. Andere bronnen binnen de politie bevestigen dit. "Een korps is altijd druk om diensten te vullen. Er mogen geen gaten in het dienst- rooster vallen", zegt een ingewijde.
Niet alleen de korpsleiding valt iets te verwijten, constateert Timmer. Agenten zelf houden zich ook niet altijd aan de regels. Falen tijdens de schiettest zien veel dienders als een nederlaag. Ze lijden gezichtsverlies. Bovendien betekent een bureaubaan dat iemand niet langer inzetbaar is in de noodhulp en dat scheelt fors in de onregelmatigheidstoeslag. "Dat kost ze dus geld", zegt Timmer.
En juist dat willen de vier agenten in Zaandijk voorkomen.
© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
Sorteer reacties
