Wilfried Staelens, Ronald de Croock en René Martens (vlnr) op het Koningin Wilhelminaplein in Eede. Tussen de twee vlaggenmasten achter hen op het herdenkingsplein komt een bord van twee bij drie meter waarop de historische foto van Wilhelmina die over de grens loopt, is afgedrukt. foto Peter Nicolai
Lucy van Graefschepe is morgen weer even koningin Wilhelmina.
Gekleed in dikke bontmantel schrijdt zij over een provisorisch met meel getrokken streep, die de grens tussen Eede en Maldegem symboliseert. Precies datzelfde deed koningin Wilhelmina 65 jaar eerder op 13 maart 1945. Zij zette om 12.29 uur voet op Nederlandse bodem, voor het eerst sinds bijna vijf jaar. Een simpele stap voor een mens, maar door Hare Koninklijke Hoogheid ervaren als een sprong naar de totale bevrijding van het vaderland.
Eede vierde de terugkeer van de vorstin vijf jaar geleden met de uitvoering van een historisch toneelspel. Een herhaling van dat spektakel wilde de Dorpsraad Eede niet. Maar de 'bevrijdingsdag' - want zo voelde het echt, vertellen mensen die er bij waren nog steeds - mag niet zo maar voorbijgaan, vindt Ronald de Croock, lid van de dorpsraad en één van de organisatoren. "We kozen niet voor een bescheidener opzet om ons minder werk op de hals te halen. We wilden het nu spelen op de exacte plek waar Wilhelmina de grens overstak. Vijf jaar geleden kon dat niet, omdat er te weinig plaats was voor tientallen figuranten."
Het schouwspel 'Over de meelstreep' is bij het briljanten jubileum iets kleinschaliger van opzet, maar de organisatoren hechten aan historische juistheid. Zo zal Harold van Parijs - zoon van Louis van Parijs, de man die destijds het meel beschikbaar stelde - de streep schuin over de rijksweg strooien. "De grens loopt nou eenmaal schuin. Dat is goed te zien aan de loop van een slootje aan de ene kant en de positie van de grenspaal aan de andere kant van de weg", betoogt Wilfried Staelens, die als oud-hoofd van de school bij het script van het schouwspel is betrokken. Net als vijf jaar geleden heeft René Martens de regie van het schouwspel. "Als regisseur van het Eedese toneel kan dat natuurlijk ook niet anders", verklaart De Croock. Staelens (69) was 65 jaar geleden niet ter plekke toen de koningin haar historische stap zette. Martens (74) herinnert zich wel de 'moeder des vaderlands' als jochie van negen te hebben gezien. Hij betwijfelt of de ruim elf jaar geleden overleden Aardenburger Eduard Cuelenaere, bekend restauranthouder en toeristisch promotor van de kikkerstad, de meelstreep strooide. En dat de koningin weer een paar stappen terug deed, omdat ze in eerste instantie onbewust de grens passeerde, staat hem ook niet bij. Dat Wilhelmina 29 minuten later ter plekke was dan aangekondigd, klopt wel, weet hij zeker. "We moesten een tijdje in de kou wachten, omdat de koningin langer in Maldegem vertoefde dan de bedoeling was. Daar zaten veel Eedenaren, die nog niet in hun tijdens felle gevechten verwoeste huis konden. Al die mensen wilden de koningin zien in het Vlaamse buurdorp."
Er staan nu drie herdenkingsmonumenten op het Koningin Wilhelminaplein: een tank voor de Canadese bevrijders, een plaquette met de namen van de (burger)slachtoffers en een obelisk waarop de Nederlandse maagd het vaderlandse wapen weer over de grens brengt. Dé historische foto van Wilhelmina die de grens over schrijdt, afgedrukt op een houten plankier van twee bij drie meter, maakt het herdenkingsplein morgen helemaal compleet.
